Zdaniem ekspertów

Instytut Staszica: KONIECZNE KOMPROMISOWE ROZWIĄZANIE WS. BRANŻY POŻYCZKOWEJ

Stanowisko Instytutu Staszica w związku z proponowanymi rozwiązaniami dotyczącymi rynku pożyczek w ramach tzw. tarczy antykryzysowej.

Tzw. tarcza antykryzysowa jest warunkiem zminimalizowania strat polskiej gospodarki, związanych z obecnym kryzysem. Szybkie tempo jej skonstruowania i większość rozwiązań zasługuje na uznanie. Należy jednak uważać, by wprowadzane rozwiązania nie spowodowały dodatkowych utrudnień dla legalnie działających firm i – wbrew intencjom rządu – nie pogłębiły wykluczenia finansowego tysięcy Polaków. Taki bowiem może być skutek proponowanych przez UOKiK regulacji dotyczących branży pożyczkowej.

Równo rok temu, w marcu 2019 r. Instytut Staszica opublikował analizę pt. „Rynek pożyczek konsumenckich 2019”. Dokonał w niej charakterystyki rynku i ocenił proponowane przez Ministerstwo Sprawiedliwości regulacje, mające oficjalnie zwiększyć bezpieczeństwo pożyczkobiorców. Podkreślono, że w rzeczywistości planowane środki nie osiągną takiego celu, a wzmocnią szarą strefę. Wskazano również, że obecnie obowiązujące przepisy umożliwiają skuteczną ochronę interesów pożyczkobiorców,  jednak nie są w pełni wykorzystywane.

Analizowane w powyższym dokumencie rozwiązania, groźne dla branży i grożące wykluczeniem wielu obywateli z usług finansowych były nieporównanie mniej restrykcyjne niż to, co obecni proponuje UOKiK. Proponowane regulacje redukują koszty kredytów konsumenckich w taki sposób, że będą one poniżej progu opłacalności
instytucji pożyczkowych. Innymi słowy, koszt udzielenia i obsługi kredytu nie będzie mógł być pokryty z pobieranych opłat. Nie spowoduje to zmniejszenia obciążeń pożyczkobiorców, a po prostu doprowadzi do likwidacji branży. W to miejsce wejdzie szara strefa – rynek nie znosi pustki.

Sektor pożyczkowy w Polsce jest regulowany w sposób dobry. To regulacje surowe, ale bezpieczeństwo Polaków takiej surowej regulacji wymaga. Nie można jednak przekroczyć granicy, poza którą działalność branży straci ekonomiczne uzasadnienie. Nie będzie ani tańszych pożyczek – bo nikomu się to nie opłaci – ani dostępu do legalnych pożyczek.
Nastąpi powrót do lat 90., kiedy to triumfy święcili lichwiarze.

Klientami firm pożyczkowych są w dużej mierze osoby, które – m.in. z powodu niemożności spełnienia wymaganych standardów dotyczących zabezpieczeń – nie mogą uzyskać pożyczek w bankach i SKOK-ach. Takie osoby stają często przed dramatyczną alternatywą: albo zaciągnięcie pożyczki w legalnie działającej firmie, albo pożyczka u lichwiarza bądź zastawienie cennych przedmiotów w lombardzie. W czasach kryzysu Polacy nie będą zaciągali pożyczek na wakacje życia, ale na podstawowe potrzeby. I nie można im tej możliwości ograniczać.

Instytut Staszica zaznacza jednocześnie, że należy szybko wypracować przejściowe rozwiązania na czas kryzysu, które będą skutecznie chronić pożyczkobiorców znajdujących się w trudnej sytuacji. Powinno to jednak nastąpić w dialogu z branżą. Mamy nadzieję, że taka inicjatywa zostanie podjęta i powstanie projekt przepisów, które nie zlikwidują legalnych firm, zablokują rozwój szarej strefy i ochronią konsumentów.

Instytut Staszica to niezależny think tank, zajmujący się kwestiami społecznymi w kontekście zrównoważonego rozwoju. W gronie współpracowników IS znajdują się publicyści, wykładowcy akademiccy, eksperci. Prezesem Instytutu jest dr hab. Agnieszka Domańska.

Centrum Informacji / 26.03.2020